رضا رضایی معاون فرهنگی و رسانه‌ای ارشاد خراسان شمالی شد؛ از وعده‌های مدیریتی تا مطالبات جامعه فرهنگ و رسانه
با حکم مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان شمالی، رضا رضایی به‌عنوان معاون امور فرهنگی و رسانه‌ای این اداره‌کل منصوب شد تا دوره سرپرستی این معاونت پایان یابد. معاون جدید که پیش‌تر نیز سابقه مدیریت فرهنگی در استان را داشته است، تسهیل فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، گسترش عدالت فرهنگی، تقویت اقتصاد فرهنگ و بهره‌گیری از ظرفیت جوانان را از اولویت‌های خود عنوان کرده است. بااین‌حال، پرسش اساسی آن است که این رویکردها چگونه به برنامه‌هایی اجرایی، قابل‌اندازه‌گیری و پاسخ‌گو در برابر مطالبات فعالان فرهنگی و رسانه‌ای خراسان شمالی تبدیل خواهند شد؟
انتصاب مدیر جدید زمانی به نقطه عطفی در مدیریت فرهنگی استان تبدیل می‌شود که وعده‌های مطرح‌شده، در قالب برنامه‌های مشخص، حمایت‌های ملموس و فرصت‌های برابر برای فعالان فرهنگی و رسانه‌ای تحقق یابد.
خبرنگار ارمغان- سرویس فرهنگ و رسانه
پایان دوره سرپرستی؛ آغاز مسئولیتی تازه
به گزارش هفته‌نامه ارمغان خراسان شمالی، مهدی آریان، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، طی حکمی رضا رضایی را به سمت معاون امور فرهنگی و رسانه‌ای این اداره‌کل منصوب کرد؛ انتصابی که ضمن پایان دادن به دوره سرپرستی این معاونت، مسئولیت یکی از حوزه‌های مهم و اثرگذار مدیریت فرهنگی استان را به مدیری باسابقه واگذار می‌کند.
در متن حکم انتصاب رضایی، با اشاره به تعهد، تخصص و سوابق مدیریتی وی، بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای استان و تعامل سازنده با اهالی فرهنگ، هنر و اصحاب رسانه تأکید شده است.
رضایی پیش از این ریاست گروه قرآن و عترت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان شمالی را بر عهده داشت و در دولت دوازدهم نیز در جایگاه معاون فرهنگی این اداره‌کل فعالیت کرده بود.
این پیشینه مدیریتی، از یک‌سو می‌تواند شناخت او از ساختار اداری، ظرفیت‌های فرهنگی و مسائل فعالان این حوزه را به مزیتی برای مدیریت جدید تبدیل کند و از سوی دیگر، سطح انتظارات را از عملکرد وی افزایش دهد؛ زیرا مدیری که پیش‌تر تجربه حضور در این جایگاه را داشته است، بیش از هر چیز با معیار تحقق برنامه‌ها و نتایج عملی تصمیمات خود ارزیابی خواهد شد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان شمالی نیز در آیین معارفه معاون جدید، ضمن تأکید بر ضرورت ارتقای شاخص‌های فرهنگی و تقویت تعامل با اصحاب رسانه، از خدمات حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا منصوری و رضا کریمی که پیش‌تر مسئولیت‌هایی در این حوزه بر عهده داشتند، قدردانی کرد.
تسهیل فعالیت‌های فرهنگی؛ نخستین آزمون مدیریت جدید
رضا رضایی در آیین معارفه خود، تسهیل فعالیت‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای را از مهم‌ترین اولویت‌های معاونت جدید عنوان کرد و بر ضرورت حمایت از فعالان این حوزه تأکید داشت.
وی با اشاره به نقش جامعه فرهنگی و رسانه‌ای استان در تحقق اهداف دستگاه فرهنگی گفت: «هر اندازه شرایط فعالیت برای جامعه فرهنگی، هنری و رسانه‌ای آسان‌تر شود، امکان دستیابی به اهداف موردنظر دستگاه فرهنگی استان نیز افزایش می‌یابد.»
این سخن را می‌توان یکی از مهم‌ترین محورهای رویکرد اعلام‌شده معاون جدید دانست؛ رویکردی که در صورت تحقق، می‌تواند به بازتعریف رابطه میان دستگاه اجرایی و جامعه فرهنگی استان کمک کند.
واقعیت آن است که توسعه فرهنگی صرفاً با صدور بخشنامه، برگزاری نشست‌های اداری یا افزایش تعداد برنامه‌های مناسبتی محقق نمی‌شود. آنچه به فعالیت فرهنگی استمرار می‌بخشد، وجود محیطی مناسب برای تولید، عرضه و انتشار آثار فرهنگی و هنری و فعالیت حرفه‌ای رسانه‌هاست.
از این منظر، تسهیل فعالیت‌ها باید فراتر از یک شعار مدیریتی تعریف شود.
کاهش فرایندهای اداری غیرضروری، شفاف‌سازی ضوابط حمایت از فعالیت‌های فرهنگی، تسریع در پاسخ‌گویی به درخواست‌ها، ایجاد فرصت‌های برابر و تقویت ارتباط مستقیم با فعالان این حوزه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند این رویکرد را به نتایجی ملموس تبدیل کند.
انتظار می‌رود معاونت جدید مشخص کند چه موانعی را در اولویت رفع قرار خواهد داد، برای تحقق این هدف چه اختیاراتی در اختیار دارد و نتایج اقدامات خود را با چه شاخص‌هایی ارزیابی خواهد کرد.
عدالت فرهنگی؛ ضرورتی فراتر از مرکز استان
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید معاون جدید، گسترش عدالت فرهنگی و توزیع متوازن امکانات و اعتبارات در سطح خراسان شمالی است.
رضایی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری شهرستان‌ها و روستاها، بر ضرورت برخورداری همه مناطق استان از فرصت‌های مناسب فعالیت فرهنگی تأکید کرد.
این موضوع برای استانی مانند خراسان شمالی، با تنوع قومی، زبانی، آیینی و فرهنگی، اهمیتی ویژه دارد.
بااین‌حال، تحقق عدالت فرهنگی صرفاً به برگزاری چند برنامه در شهرستان‌ها یا اختصاص بخشی از اعتبارات به مناطق خارج از مرکز محدود نمی‌شود.
عدالت فرهنگی زمانی معنا پیدا می‌کند که هنرمندان، نویسندگان، ناشران، فعالان رسانه‌ای و گروه‌های فرهنگی در شهرستان‌ها و مناطق روستایی نیز بتوانند به امکانات آموزشی، زیرساخت‌های فرهنگی، فرصت‌های تولید و منابع حمایتی دسترسی عادلانه داشته باشند.
در این زمینه، یکی از مطالبات قابل طرح، تدوین برنامه‌ای مشخص برای شناسایی ظرفیت‌ها و نیازهای فرهنگی هر شهرستان و تعیین سهم آن از امکانات و اعتبارات است.
انتشار گزارش‌های دوره‌ای از نحوه توزیع حمایت‌ها نیز می‌تواند زمینه ارزیابی عمومی میزان تحقق عدالت فرهنگی را فراهم کند.
پرسش مهم این است که آیا در دوره جدید، عدالت فرهنگی به شاخصی قابل‌سنجش در تخصیص منابع و اجرای برنامه‌ها تبدیل خواهد شد یا همچنان در سطح یکی از اهداف کلی مدیریت فرهنگی باقی می‌ماند؟
رسانه‌های محلی؛ از تأکید بر اهمیت تا حمایت مؤثر
معاون جدید امور فرهنگی و رسانه‌ای ارشاد خراسان شمالی در سخنان خود، رسانه‌ها را از عناصر اثرگذار در شکل‌دهی به جریان‌های فکری، فرهنگی و ارزشی جامعه دانست و بر ضرورت توجه بیشتر به مسائل و نیازهای فعالان این حوزه تأکید کرد.
این نگاه، در صورت همراه شدن با اقدامات اجرایی، می‌تواند زمینه تقویت جایگاه رسانه‌های محلی را فراهم کند.
رسانه‌های استانی، افزون بر مسئولیت اطلاع‌رسانی، نقش مهمی در انعکاس مطالبات عمومی، معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، نقد عملکرد دستگاه‌های اجرایی و پیگیری مسائل توسعه‌ای دارند.
بااین‌حال، استمرار فعالیت حرفه‌ای رسانه‌ها مستلزم توجه هم‌زمان به استقلال تحریریه، پایداری اقتصادی، آموزش تخصصی و دسترسی عادلانه به اطلاعات است.
حمایت از رسانه‌ها نیز نباید به معنای انتظار برای همراهی غیرانتقادی با دستگاه‌های اجرایی تلقی شود.
رسانه زمانی می‌تواند در خدمت توسعه فرهنگی و اجتماعی قرار گیرد که ضمن برخورداری از حقوق حرفه‌ای و فرصت‌های برابر، امکان پرسشگری، نقد منصفانه و پیگیری مطالبات عمومی را داشته باشد.
از این منظر، انتظار می‌رود معاونت جدید با مشارکت نمایندگان واقعی جامعه رسانه‌ای استان، سازوکاری روشن برای شناسایی مشکلات صنفی و حرفه‌ای و پیگیری راهکارهای قانونی حمایت از رسانه‌ها تدوین کند.
شفافیت در توزیع آگهی‌های دولتی، ضوابط برخورداری از حمایت‌های قانونی، فرصت‌های آموزشی و نحوه تعامل دستگاه‌های اجرایی با خبرنگاران نیز از موضوعاتی است که می‌تواند در دستور کار گفت‌وگوهای تخصصی قرار گیرد.
مهم‌ترین معیار حمایت از رسانه‌ها، نه تعداد نشست‌های برگزارشده با خبرنگاران، بلکه میزان تأثیر تصمیمات اجرایی بر بهبود شرایط فعالیت حرفه‌ای و حفظ استقلال آنان خواهد بود.
انجمن‌های تخصصی؛ مشارکت واقعی یا مشورت تشریفاتی؟
رضایی در بخش دیگری از سخنان خود، تقویت انجمن‌های تخصصی و تشکیل گروه‌های مشورتی را از راهکارهای شناخت مسائل و مطالبات جامعه فرهنگی و رسانه‌ای عنوان کرد.
وی همچنین تأکید داشت که فعالان فرهنگی و هنری نباید صرفاً مخاطبان برنامه‌های دستگاه‌های اجرایی باشند، بلکه باید در فرایند اجرای برنامه‌ها و تحقق اهداف فرهنگی نقش مؤثری ایفا کنند.
این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز تغییر مهمی در شیوه مدیریت فرهنگی باشد؛ مشروط بر آنکه مشارکت تشکل‌ها و فعالان این حوزه به حضور در جلسات و ارائه دیدگاه‌های مشورتی محدود نشود.
تشکیل کارگروه‌های تخصصی زمانی اثربخش خواهد بود که اعضای آن بر اساس معیارهای روشن انتخاب شوند، مسائل مطرح‌شده به تصمیمات اجرایی راه یابد و نتیجه پیگیری‌ها به اطلاع جامعه هدف برسد.
در غیر این صورت، افزایش تعداد شوراها و نشست‌ها الزاماً به معنای افزایش مشارکت فرهنگی نخواهد بود.
ازاین‌رو، یکی از پیشنهادهای قابل بررسی برای معاونت جدید، ایجاد سازوکاری منظم برای گفت‌وگو با نمایندگان ناشران، نویسندگان، هنرمندان، فعالان رسانه‌ای، کتاب‌فروشان و دست‌اندرکاران صنعت چاپ است؛ سازوکاری که خروجی آن به تصمیمات مشخص و قابل پیگیری منجر شود.
اقتصاد فرهنگ؛ حلقه‌ای تعیین‌کننده در توسعه فرهنگی استان
توجه به اقتصاد فرهنگ و رسانه، از دیگر اولویت‌هایی است که معاون جدید بر آن تأکید کرده است.
رضایی فراهم کردن تسهیلات مناسب برای فعالان فرهنگی و ایجاد فرصت‌های عرضه و فروش محصولات فرهنگی، هنری و رسانه‌ای را از راهکارهای تقویت این حوزه دانست.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که پایداری فعالیت فرهنگی، علاوه بر حمایت‌های نهادی، به وجود بازار، مخاطب و امکان کسب درآمد وابسته است.
تجربه فعالیت در حوزه‌هایی مانند نشر، کتاب‌فروشی، تولید آثار هنری و رسانه‌های محلی نشان می‌دهد که برخورداری از ظرفیت فرهنگی، به‌تنهایی برای ایجاد فعالیت اقتصادی پایدار کافی نیست.
برای تبدیل این ظرفیت‌ها به فرصت‌های اقتصادی، باید زنجیره تولید، معرفی، توزیع و فروش محصولات فرهنگی تقویت شود.
خراسان شمالی با برخورداری از میراث فرهنگی متنوع، هنرهای بومی، ظرفیت‌های ادبی و هنری و موقعیت جغرافیایی ویژه، امکان توسعه فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با فرهنگ را دارد.
وجود حدود ۳۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ترکمنستان نیز می‌تواند زمینه بررسی فرصت‌های همکاری و مبادلات فرهنگی منطقه‌ای را فراهم کند؛ هرچند بهره‌گیری از چنین ظرفیتی نیازمند برنامه‌ریزی مشترک و هماهنگی با دستگاه‌های مسئول است.
رضایی همچنین با اشاره به استقبال عمومی از برنامه‌های فرهنگی و هنری استان، از حضور گسترده مخاطبان در برخی اجراهای نمایشی، کنسرت‌ها و نمایشگاه‌های کتاب سخن گفت.
به گفته وی، شمار بازدیدکنندگان برخی نمایشگاه‌های کتاب در مدت یک هفته به حدود ۲۰ هزار نفر می‌رسد.
این آمار، در صورت ثبت و بررسی دقیق، می‌تواند نشانه‌ای از ظرفیت تقاضای فرهنگی در استان باشد.
بااین‌حال، استقبال مخاطبان زمانی به تقویت اقتصاد فرهنگ منجر می‌شود که تولیدکنندگان آثار نیز سهم مناسبی از منافع اقتصادی فعالیت‌های خود داشته باشند.
ازاین‌رو، حمایت از بازارهای فروش محصولات فرهنگی، توسعه فرصت‌های عرضه دیجیتال، تسهیل دسترسی به تسهیلات قانونی و تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان و مخاطبان می‌تواند از محورهای قابل بررسی در برنامه‌های معاونت جدید باشد.
نسل جوان؛ فرصتی برای تحول در مدیریت فرهنگی
معاون جدید امور فرهنگی و رسانه‌ای همچنین بر ضرورت توجه به جوانان و نوجوانان، به‌ویژه در حوزه رسانه، تأکید کرده است.
این موضوع در شرایط تحول شیوه‌های تولید و مصرف محتوای فرهنگی و رسانه‌ای، از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار است.
نسل جوان امروز تنها مخاطب تولیدات فرهنگی نیست، بلکه در بسیاری از حوزه‌ها، از تولید محتوای دیجیتال تا فعالیت‌های هنری و رسانه‌ای، نقشی فعال دارد.
بر این اساس، سیاست‌گذاری فرهنگی باید فرصت حضور و نقش‌آفرینی این نسل را در فرایند تصمیم‌سازی و اجرای برنامه‌ها فراهم کند.
حمایت از استعدادهای جوان، توسعه آموزش‌های تخصصی، ایجاد فرصت‌های تجربه‌اندوزی حرفه‌ای و استفاده از ظرفیت رسانه‌های نوین می‌تواند بخشی از این رویکرد باشد.
البته توجه به نسل جوان زمانی اثربخش خواهد بود که مشارکت آنان به برنامه‌های مناسبتی محدود نشود و زمینه حضور مستمر و مؤثرشان در فعالیت‌های فرهنگی فراهم آید.
پایان فعالیت‌های جزیره‌ای؛ ضرورتی برای مدیریت منابع فرهنگی
رضایی در بخش دیگری از سخنان خود، پراکندگی فعالیت‌های فرهنگی دستگاه‌های اجرایی را یکی از مسائل نیازمند توجه دانست و بر ضرورت افزایش هماهنگی میان نهادهای مسئول تأکید کرد.
فعالیت‌های فرهنگی در استان تنها به اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی محدود نیست و مجموعه‌ای از دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی، مؤسسات فرهنگی و تشکل‌های مردمی در این حوزه نقش دارند.
این تعدد، در صورت وجود تقسیم کار روشن، می‌تواند فرصتی برای گسترش فعالیت‌های فرهنگی باشد؛ اما در نبود هماهنگی، احتمال موازی‌کاری، پراکندگی اعتبارات و کاهش اثربخشی برنامه‌ها افزایش می‌یابد.
ازاین‌رو، پیشنهاد هماهنگی و هم‌افزایی میان دستگاه‌ها را باید یکی از محورهای قابل‌توجه در رویکرد معاون جدید دانست.
بااین‌حال، تحقق این هدف نیازمند فراتر رفتن از نشست‌های مشترک و تفاهم‌نامه‌های کلی است.
تعیین مسئولیت هر دستگاه، شناسایی اولویت‌های مشترک، طراحی برنامه‌های مشارکتی و ارزیابی نتایج می‌تواند به استفاده مؤثرتر از منابع فرهنگی کمک کند.
در این میان، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند در حدود وظایف و اختیارات قانونی خود، نقشی تسهیل‌گر و هماهنگ‌کننده ایفا کند.
از سابقه مدیریتی تا مسئولیت پاسخ‌گویی
انتصاب رضا رضایی را می‌توان آغاز مرحله‌ای تازه در مدیریت معاونت امور فرهنگی و رسانه‌ای خراسان شمالی دانست؛ مرحله‌ای که موفقیت آن بیش از هر چیز به توانایی تبدیل رویکردهای اعلام‌شده به برنامه‌های اجرایی وابسته خواهد بود.
سابقه حضور رضایی در مدیریت فرهنگی استان، شناخت او از ساختار اداری و تجربه تعامل با فعالان این حوزه، ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در پیشبرد برنامه‌ها مؤثر باشد.
بااین‌حال، تجربه مدیریتی به‌تنهایی تضمین‌کننده موفقیت نیست.
آنچه عملکرد معاونت جدید را متمایز خواهد کرد، میزان تغییرات قابل مشاهده در شرایط فعالیت فرهنگی و رسانه‌ای استان است.
آیا فرایندهای اداری برای فعالان فرهنگی تسهیل خواهد شد؟
آیا شهرستان‌ها و مناطق کمتر برخوردار سهم عادلانه‌تری از امکانات فرهنگی خواهند داشت؟
آیا رسانه‌های محلی از فرصت‌های برابر، حمایت‌های شفاف و امکان تعامل حرفه‌ای برخوردار خواهند شد؟
آیا ناشران، کتاب‌فروشان، هنرمندان و تولیدکنندگان آثار فرهنگی خواهند توانست از ظرفیت‌های اقتصادی موجود بهره بیشتری ببرند؟
و مهم‌تر از همه، آیا جامعه فرهنگی و رسانه‌ای استان در تصمیم‌سازی‌ها نقشی واقعی خواهد داشت؟
پاسخ به این پرسش‌ها، معیار مناسب‌تری برای ارزیابی مدیریت جدید خواهد بود تا صرفاً تعداد برنامه‌ها، جلسات و گزارش‌های عملکردی.
سخن پایانی ارمغان | فرهنگ با مشارکت رشد می‌کند، نه با دستور
هفته‌نامه ارمغان خراسان شمالی بر این باور است که توسعه فرهنگی استان، پیش از هر چیز نیازمند تقویت اعتماد، گفت‌وگوی مستمر و مشارکت واقعی جامعه فرهنگی، هنری و رسانه‌ای در فرایند تصمیم‌گیری است.
مدیریت فرهنگی زمانی می‌تواند اثربخش باشد که به‌جای محدود شدن به اجرای برنامه‌های اداری، زمینه فعالیت خلاقانه و مستقل کنشگران فرهنگی را فراهم کند.
در این مسیر، شفافیت در تصمیمات، عدالت در توزیع امکانات، حمایت از فعالیت‌های حرفه‌ای و پاسخ‌گویی در برابر مطالبات عمومی، باید از اصول اساسی مدیریت فرهنگی باشد.
انتظار می‌رود معاون جدید امور فرهنگی و رسانه‌ای، با بهره‌گیری از تجربه مدیریتی خود و استفاده از دیدگاه‌های تخصصی فعالان این حوزه، برنامه‌ای روشن و زمان‌بندی‌شده برای تحقق اولویت‌های اعلام‌شده ارائه کند.
ارائه گزارش‌های دوره‌ای از میزان پیشرفت برنامه‌ها نیز می‌تواند به تقویت اعتماد و فراهم شدن امکان ارزیابی منصفانه عملکرد این معاونت کمک کند.
ارمغان معتقد است موفقیت مدیریت فرهنگی را نباید تنها در آمار رویدادها و تعداد برنامه‌های برگزارشده جست‌وجو کرد؛ معیار واقعی موفقیت آن است که فعالان فرهنگی و رسانه‌ای، تغییر را در شرایط کار و فعالیت خود احساس کنند و مردم در سراسر استان از فرصت‌های فرهنگی گسترده‌تر و عادلانه‌تری برخوردار شوند.
در پایان، هیئت تحریریه هفته‌نامه «ارمغان خراسان شمالی»، انتصاب جناب آقای رضا رضایی را به سمت معاون امور فرهنگی و رسانه‌ای اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تبریک می‌گوید و ضمن آرزوی موفقیت برای ایشان، امیدوار است دوره جدید این معاونت با تقویت تعامل سازنده، توجه به مطالبات فعالان فرهنگی و رسانه‌ای و تحقق برنامه‌های مؤثر در مسیر توسعه فرهنگی استان همراه باشد.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.