سواد رسانه‌ای و راستی‌آزمایی:
راستی‌آزمایی یکی از مهارت‌های مهم سواد رسانه‌ای است؛ اما همیشه آسان نیست. یکی از راه‌های راستی‌آزمایی خبرها زیر سؤال بردن اعداد است. مثلاً در ماجرای فروش مجسمه «هیچ» پرویز تناولی به قیمت ۲۸۰ میلیارد تومان، برخی از احتمال پول‌شویی سخن می‌گویند. اما اثبات یا رد این ادعا بسیار دشوار است .
راستی‌آزمایی یکی از مهارت‌های مهم سواد رسانه‌ای است؛ اما همیشه آسان نیست. یکی از راه‌های راستی‌آزمایی خبرها زیر سؤال بردن اعداد است. مثلاً در ماجرای فروش مجسمه «هیچ» پرویز تناولی به قیمت ۲۸۰ میلیارد تومان، برخی از احتمال پول‌شویی سخن می‌گویند. اما اثبات یا رد این ادعا بسیار دشوار است و نیازمند دسترسی به اطلاعاتی است که ممکن است در دسترس عموم نباشد. اما عدم شفافیت در مراحل گوناگون برگزاری حراج‌های هنری به‌ویژه نامشخص بودن منشأ پول، هویت خریدار، سازوکارهای نظارتی و ابعاد حقوقی موضوع همیشه زمینه‌ساز رواج شبهه پول‌شویی در افکار عمومی است. بی‌اعتمادی به نهادهای دولتی باورپذیری چنین شبهاتی را تسهیل می‌کند.
مواجهه علمی یا سیاسی با ادعاها:
در مواجهه علمی با ادعاهای اثبات‌نشده، نه باید شتاب‌زده آن ادعاها را پذیرفت، و نه صرفاً به دلیل نبود شواهد کافی، ادعاهای مذکور را رد کرد. باید میان واقعیت، ادعا و گمانه‌زنی تمایز گذاشت؛ تردید خود را صریح بیان کرد و تا زمان دستیابی به شواهد معتبر، از قضاوت قطعی پرهیز کرد. باید فرضیه‌‌ای علمی با تکیه بر پژوهش‌های پیشین و مبانی نظری مربوط به موضوع تدوین و تحقیق را آغاز کرد. سواد رسانه‌ای فقط تشخیص درست از نادرست نیست؛ توانایی پذیرفتنِ «نمی‌دانم» و تعلیق قضاوت تا روشن‌شدن شواهد و نتیجه پژوهش است. در مواجهه سیاسی معمولا ادعاهای مورد علاقه‌مان را می‌پذیریم و می‌کوشیم که از آن‌ها بهره‌برداری کنیم. در علم در پی کشف حقیقت هستیم اما در سیاست سودای دستیابی به قدرت داریم.
دکتر علی علی آبادی
دانش آموختۀ دکتری جامعه شناسی فرهنگی ، دانشگاه علامۀ طباطبایی تهران
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.