خیز خراسان شمالی برای احیای تجارت با ترکمنستان؛ هدف‌گذاری جهت جبران افت صادرات در سال جاری

با وجود بیش از ۳۰۰ کیلومتر مرز مشترک، نبود بازارچه مرزی اصلی‌ترین چالش صادرکنندگان استان است؛ مسئولان اقتصادی استان با تکیه بر دیپلماسی تجاری و تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی، در پی بازپس‌گیری سهم بازار و افزایش تعاملات با کشور همسایه هستند.

خبرنگار ارمغان: در حالی که آمار صادرات خراسان شمالی به ترکمنستان در چهار ماهه نخست سال جاری با افت قابل توجهی مواجه شده است، متولیان اقتصادی استان با برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های همجواری و تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی از جمله «تفاهم‌نامه آخال»، تلاش‌های گسترده‌ای را برای احیای مراودات تجاری و جبران کاهش ارزش صادرات به این کشور همسایه آغاز کرده‌اند.

روابط تجاری خراسان شمالی با کشور ترکمنستان در سال‌های اخیر شاهد فراز و نشیب‌های متعددی بوده است. بررسی آمارهای صادراتی نشان می‌دهد که حجم صادرات استان به این کشور در سال ۱۴۰۲ به ۲۳ هزار تن به ارزش ۳ میلیون دلار رسید. در سال ۱۴۰۳، حجم صادرات وزنی به ۳۵ هزار تن افزایش یافت، اما ارزش دلاری آن با افتی ۱۹ درصدی مواجه شد. این روند کاهشی در چهار ماهه سال جاری به شکل جدی‌تری نمود یافته است؛ به‌طوری‌که صادرات استان با ثبت ۴۰۱ تن کالا به ارزش ۱۳۸ هزار دلار، کاهش ۹۲ درصدی وزنی و ۷۷ درصدی ارزشی را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کرده است.

مانع بزرگ؛ فقدان بازارچه مرزی

مهدی کرامتی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان شمالی، ضمن تأیید این چالش، نبود بازارچه مرزی را یکی از بزرگ‌ترین محدودیت‌های توسعه صادرات استان با همسایه شمالی دانست. کرامتی با اشاره به ۳۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ترکمنستان اظهار داشت: «اگرچه هنوز بازارچه مرزی فعالی در این مرز نداریم، اما این مانع موجب توقف فعالیت‌های اقتصادی نشده است. ما با اعزام و پذیرش هیأت‌های تجاری و برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی در دو کشور، به دنبال گسترش مراودات اقتصادی و معرفی ظرفیت‌های استان هستیم.»

فرصت‌های مغفول در بازار همسایه

مدیرکل صمت استان با تشریح ترکیب کالاهای صادراتی، افزود: «عمده صادرات ما شامل سیمان، محصولات پلاستیکی، سیب‌زمینی، الکترود جوشکاری، کامپاند پلی‌اتیلین، کف‌پوش و مواد شوینده است. این در حالی است که بازار ترکمنستان به شدت نیازمند خدمات مهندسی در حوزه ساختمان، محصولات کشاورزی، صنایع دستی، فرش دستباف و لوله‌های فولادی است که استان ما در این حوزه‌ها توانمندی بالایی دارد.»

به گفته وی، نیاز متقابل خراسان شمالی به محصولات ترکمنستان نظیر گوگرد، نخ، الیاف، پنبه و منسوجات نیز می‌تواند زمینه‌ساز توازن تجاری و بهره‌مندی دوجانبه از ظرفیت‌های مرزی باشد.

چشم‌انداز آینده و دیپلماسی اقتصادی

استان آخال ترکمنستان با حدود ۹۰۰ هزار نفر جمعیت، همسایه دیواربه‌دیوار خراسان شمالی است و پتانسیل‌های ژئواکونومیک این کشور در بخش نفت و گاز، در کنار اشتراکات فرهنگی و دینی، موقعیت ویژه‌ای را برای استان رقم زده است. نشست اخیر نمایندگان اتاق بازرگانی و سرمایه‌گذاران با هدف بررسی راهکارهای عملیاتی و اجرای تفاهم‌نامه‌های دوجانبه، نشان‌دهنده اراده جدی برای خروج از وضعیت موجود است.

فعالان اقتصادی امیدوارند با اقداماتی نظیر تسهیل صدور ویزا، برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی و پیگیری مستمر برای ایجاد زیرساخت‌های بازارچه‌های مرزی، روند صادرات دوباره صعودی شده و خراسان شمالی بتواند نقش‌آفرینی مؤثرتری در تکمیل پازل مراودات تجاری جمهوری اسلامی ایران با کشورهای منطقه ایفا کند.